Choć kaszel może być uciążliwy, pełni ważną funkcję ochronną i pomaga organizmowi bronić się przed szkodliwymi czynnikami. Zdarza się jednak, że duszący kaszel w nocy lub w ciągu dnia znacznie utrudnia maluchowi codzienne funkcjonowanie, powodując rozdrażnienie. Dowiedz się, co może być przyczyną. Poznaj domowe sposoby na kaszel, a także sprawdź, jaki syrop możesz podać dziecku.
Czym jest kaszel?
Kaszel jest odruchem obronnym organizmu, który wspomaga oczyszczenie dróg oddechowych i chroni je przed uszkodzeniami oraz infekcjami. Jest to reakcja automatyczna, do której dochodzi w sytuacji, gdy w drogach oddechowych pojawią się ciała obce, nadmiar śluzu lub drażniące substancje.
Skąd się bierze odruch kaszlu?
U podstaw odruchu kaszlu leżą receptory kaszlowe, które znajdują w zatokach przynosowych, gardle, krtani, tchawicy i oskrzelach. Reagują one na różne bodźce:
- fizyczne, np. kurz czy ciało obce;
- chemiczne, jak dym tytoniowy lub opary;
- biologiczne, czyli substancje wytwarzane w organizmie podczas stanu zapalnego lub infekcji.
Informacja o zagrożeniu przesyłana jest do ośrodka kaszlu w rdzeniu przedłużonym, który uruchamia odpowiednie mięśnie krtani, przepony i międzyżebrowe.
Sam akt kaszlu odbywa się w trzech etapach. Najpierw wdychane jest powietrze, które wypełnia płuca. Następnie głośnia się zamyka, a mięśnie klatki piersiowej i brzucha napinają się, zwiększając ciśnienie w płucach. W końcu głośnia otwiera się gwałtownie i następuje gwałtowny wyrzut powietrza 1,2.
Suchy, męczący kaszel u dziecka – charakterystyka i objawy
Suchy, męczący kaszel u dziecka charakteryzuje się brakiem wydzieliny w drogach oddechowych – dlatego też nazywany jest kaszlem nieproduktywnym. Zwykle ma postać nagłych ataków kaszlu i bywa bardzo męczący – szczególnie w nocy, utrudniając spokojny sen. Taki kaszel często pojawia się na początku infekcji dróg oddechowych, a także na końcu – tzw. kaszel poinfekcyjny, ale może mieć też inne przyczyny1.
Typowe objawy suchego kaszlu u dziecka obejmują charakterystyczny „szczekający” lub duszący dźwięk, a także uczucie drapania, pieczenia lub łaskotania w gardle. Dziecko może często pokasływać lub chrząkać, próbując w ten sposób złagodzić podrażnienie. Zdarza się też, że napady kaszlu mogą nasilać się w nocy lub po wysiłku 1,2.
Suchy czy mokry kaszel u dziecka? Jak rozpoznać rodzaj kaszlu?
Podstawowa różnica między kaszlem suchym a mokrym polega na obecności wydzieliny. Suchy kaszel nie prowadzi do odkrztuszania śluzu, natomiast o kaszlu mokrym – jak wskazuje jego nazwa, mowa jest wtedy, gdy w drogach oddechowych gromadzi się wydzielina. Jest to tzw. kaszel produktywny 1.
Duszący kaszel u dziecka – przyczyny
Duszący kaszel u dziecka może mieć wiele przyczyn i często wymaga uważnej obserwacji. Może być pozostałością po przebytej infekcji górnych dróg oddechowych, wynikać z rozwijającego się przeziębienia lub innych schorzeń, np. astmy, alergii lub refluksu żołądkowo-przełykowego. Zdarza się też, że pojawia się po intensywnym wysiłku fizycznym lub w wyniku intensywnego śmiechu czy płaczu 2,3.
Co może powodować kaszel u dziecka w nocy?
Jeśli suchy kaszel w nocy i podczas snu jest szczególnie nasilony, najczęściej odpowiadają za niego infekcje dróg oddechowych. Do przyczyn nieinfekcyjnych należą m.in. warunki panujące w sypialni – niewłaściwa temperatura otoczenia czy niska wilgotność powietrza. Powodem może być też ekspozycja na czynniki drażniące – intensywne zapachy, detergenty lub pył 1,2.
Domowe sposoby na suchy kaszel u dziecka
Domowe sposoby sprawdzą się wspomagająco w zwalczaniu suchego kaszlu. Polegają one przede wszystkim na ograniczeniu ekspozycji na czynniki drażniące. Jeśli zatem kaszel nasila się w kontakcie z alergenami (np. pyłkami, roztoczami lub sierścią zwierząt), należy ograniczyć z nimi kontakt. Pomocne są także inhalacje solą fizjologiczną, które pomagają nawilżać śluzówkę. Przed ich wykonaniem, proproś lekarza o instruktaż 1,2.
Sposoby na kaszel u dziecka podczas snu
Jeśli kaszel szczególnie nasila się w nocy i podczas snu, przede wszystkim warto zadbać o jakość powietrza w pokoju dziecka. Dobrze jest regularnie wietrzyć sypialnię. Rekomendowana temperatura powietrza w sypialni wynosi 18-20°C, a wilgotność powinna utrzymywać się w zakresie 40-60%. Odpowiednie nawilżenie powietrza umożliwi nawilżacz, ale podobny efekt da też rozwieszenie na noc prania w sypialni lub położenie wilgotnych ręczników na kaloryferze. To szczególnie ważne zimą, gdy ogrzewanie mocno wysusza powietrze w domu 2.
Wieczorem można też zrobić dziecku inhalację z soli fizjologicznej, która nawilża drogi oddechowe i łagodzi uczucie „drapania” w gardle. Wspomagająco warto podawać maluchowi ciepłe napoje, takie jak herbata. Nocny kaszel może też złagodzić spożywany wieczorem miód. Pamiętaj jednak, że jego podawanie niemowlętom jest przeciwwskazane 1,2.
U dzieci ulgę może przynieść delikatne wcieranie maści z olejkami eterycznymi w klatkę piersiową przed snem – ciepło i zapach pomagają rozluźnić drogi oddechowe i zmniejszyć napady kaszlu 1. Zwróć jednak uwagę na ograniczenia wiekowe i ewentualne ryzyko reakcji alergicznej. Niektóre maści dostępne w aptekach są wskazane do stosowania tylko u starszych dzieci.Istotna jest także odpowiednia pozycja dziecka podczas snu 1. Warto ułożyć je nieco wyżej – podłożyć dodatkową poduszkę pod głowę i ramiona, aby zapobiec spływaniu wydzieliny po tylnej ścianie gardła.
Syropy na kaszel
Syropy na suchy kaszel dla dzieci często bazują na naturalnych składnikach. W ich składzie możesz znaleźć miód czy ekstrakty roślinne, np. z babki lancetowatej lub prawoślazu 4. Zawarte w nich substancje (np. polisacharydy czy śluz) tworzą na powierzchni błony śluzowej ochronną barierę, która ogranicza kontakt śluzówki z czynnikami drażniącymi oraz sprzyja łagodzeniu uczucia drapania czy pieczenia 1,4.
Pamiętaj jednak, aby wybrać preparat odpowiedni do wieku. Przed użyciem zawsze należy zapoznać się z rekomendacjami producenta na ulotce lub opakowaniu, a także skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.