Suchy, męczący kaszel potrafi uprzykrzyć codzienne funkcjonowanie. Co gorsza, uczucie drapania, które prowokuje napady kaszlu, często nasila się w nocy – czyli w momencie, gdy ciało najbardziej potrzebuje odpoczynku. Przyczyny bywają różnorodne i nie zawsze wynikają z rozwijającej się infekcji. Poznaj naturalne metody łagodzenia objawów, które przyniosą ulgę.
Suchy kaszel – objawy
Suchy kaszel zwykle manifestuje się serią krótkich, często gwałtownych odruchów kaszlowych bez odkrztuszania wydzieliny. Towarzyszy mu uczucie drażnienia, łaskotania lub „szczypania” w gardle, które łatwo nasilają czynniki z otoczenia. Dolegliwości te mogą być szczególnie dokuczliwe w nocy, kiedy śluzówka jest bardziej wrażliwa.
Jeśli kaszel długo się utrzymuje, towarzyszą mu świsty, duszność, chrypka lub inne niepokojące symptomy, warto zgłosić się do lekarza w celu ustalenia przyczyny1.
Skąd się bierze suchy kaszel?
Suchy kaszel pojawia się najczęściej w przebiegu infekcji wirusowych górnych dróg oddechowych, np. przeziębienia i grypy. U części osób utrzymuje się jeszcze wiele tygodni po wyzdrowieniu jako tzw. kaszel poinfekcyjny – uporczywy, męczący, ale z reguły samoograniczający się. Suchy kaszel bywa także jednym z objawów alergii czy refluksu – cofająca się treść żołądkowa podrażnia krtań i prowokuje odruch kaszlu 1.
Suchy kaszel może wynikać nie tylko ze schorzeń, ale także z podrażnienia błony śluzowej gardła i dróg oddechowych. Wywołują je zwykle czynniki środowiskowe, np. zimne lub suche powietrze, dym tytoniowy, intensywne zapachy, szkodliwe opary chemiczne w miejscu pracy, a nawet hiperwentylacja podczas wysiłku, śmiechu czy płaczu 2.
Co może powodować suchy, męczący kaszel w nocy?
Nocne napady suchego kaszlu najczęściej wynikają z trwającej infekcji dróg oddechowych. W tym czasie pojawia się uczucie „drapania”, które w pozycji leżącej nasila odruch kaszlowy. Drugą częstą przyczyną jest zbyt suche powietrze w sypialni – szczególnie zimą, przy intensywnym ogrzewaniu 1.
Jak odróżnić kaszel suchy od mokrego?
Aby rozpoznać, czy masz do czynienia z kaszlem suchym, czy mokrym, najważniejsza jest ocena, czy podczas odruchu kaszlu odkrztuszana jest wydzielina.
Kaszel suchy charakteryzuje się brakiem flegmy i uczuciem uporczywego drapania w gardle, które prowokuje odruch. Kaszel mokry jest natomiast produktywny – towarzyszy mu odkrztuszanie plwociny.
Choć sam charakter kaszlu nie zawsze wskazuje jednoznacznie na przyczynę, jego opis – pora występowania, prowokujące czynniki, obecność dodatkowych objawów – jest cenną wskazówką dla lekarza 1,3.
Domowe sposoby na suchy kaszel
Naturalne metody łagodzenia suchego, duszącego kaszlu obejmują nie tylko znany od pokoleń syrop z cebuli. To przede wszystkim działania, które mają nawilżyć podrażnione drogi oddechowe, uspokoić nadmierny odruch kaszlowy i ograniczyć wpływ czynników sprzyjających jego nasilaniu.
Eliminacja czynników drażniących
Kaszel często jest wynikiem ekspozycji na czynniki drażniące lub nasila się pod ich wpływem. Pierwszym krokiem w łagodzeniu kaszlu jest unikanie czynników, które mogą podrażniać gardło i drogi oddechowe.
Postaraj się ograniczyć kontakt z dymem tytoniowym – zarówno czynny, jak i bierny. Ważne jest również zminimalizowanie ekspozycji na zanieczyszczenia powietrza, szkodliwe opary chemiczne, intensywne zapachy czy inne bodźce zewnętrzne, np. zimne lub suche powietrze 1,3,4.
Fizjoterapia w suchym kaszlu
W przypadku przewlekłego suchego kaszlu pomocna jest fizjoterapia, w tym techniki logopedyczne, nazywane rehabilitacją foniatryczną.
Terapia ta obejmuje m.in. naukę rozpoznawania napięcia mięśni odpowiedzialnych za oddychanie i kaszel, ćwiczenia oddechowe (przeponowe i relaksacyjne) oraz prawidłową emisję głosu. Dodatkowo warto dbać o ogólną sprawność fizyczną, wzmacniając mięśnie klatki piersiowej i poprawiając efektywność odruchu kaszlowego 3.
Inhalacje na suchy kaszel
Inhalacje z użyciem soli fizjologicznej stanowią sposób na nawilżenie błony śluzowej dróg oddechowych. Inhalacje można stosować kilka razy dziennie 4. W przypadku wątpliwości, jak poprawnie je wykonać, możesz poprosić swojego lekarza o instrukcje.
Wcieranie olejków eterycznych
Olejki eteryczne wykazują właściwości łagodzące kaszel, zwłaszcza nocny. Stosowanie wazeliny z dodatkiem olejków na skórę klatki piersiowej około 30 minut przed snem może zmniejszyć nasilenie napadów.
Jeśli planujesz zastosować je na suchy kaszel u dziecka, zapoznaj się z ograniczeniami wiekowymi i upewnij się, że konkretne preparaty nie powodują reakcji alergicznej 4.
Spożywanie miodu
Miód to tradycyjny sposób na zmniejszenie nocnego kaszlu. Podawany wieczorem łagodzi podrażnienia jamy ustnej i gardła oraz poprawia jakość snu. Pamiętaj jednak, że nie należy podawać go niemowlętom 4.
Tabletki i syropy na kaszel suchy dostępne bez recepty
Preparaty łagodzące objawy suchego kaszlu zwykle zawierają ekstrakty roślinne, które od lat wykorzystywane są w recepturach aptecznych. Większość z nich zawiera substancje, które tworzą na powierzchni błon śluzowych warstwę ochronną. Taki barierowy efekt zabezpiecza przed dalszymi podrażnieniami i sprzyja szybszej regeneracji śluzówki 2,4.
Pamiętaj, że przed zakupem syropu na kaszel, zawsze warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.
Babka lancetowata
Liść i ziele babki lancetowatej są cenione ze względu na zawartość polisacharydów śluzowych oraz glikozydów irydoidowych. Surowiec ten może być stosowany w przypadku podrażnień błony śluzowej gardła i jamy ustnej 5.
Prawoślaz
Korzeń i liść prawoślazu lekarskiego są bogatym źródłem polisacharydów śluzowych. Ekstrakty z prawoślazu wykazują właściwości łagodzące, a izolowane z niego polisacharydy przyczyniają się do redukcji odruchu kaszlu 5.
Malwa
Kwiaty i liście ślazu dzikiego (malwy) również zawierają śluzy roślinne – polisacharydy. Substancje te wykazują właściwości adhezyjne (przylegające) i pomagają złagodzić kaszel, szczególnie w przypadku podrażnień w okolicy gardłowo-krtaniowej oraz tchawiczo-oskrzelowej 5.
Porost islandzki
Porost islandzki zawiera rozpuszczalne w wodzie polisacharydy (glukany) oraz gorzkie kwasy porostowe. Dzięki zawartości śluzów pomaga złagodzić suchy kaszel oraz podrażnienia jamy ustnej, gardła i krtani. Jest on również pomocny w łagodzeniu suchości błon śluzowych dróg oddechowych oraz chrypki 5.
