Jak złagodzić silny kaszel w nocy u dziecka, by mogło spokojnie spać?

Nocny odpoczynek jest niezbędny dla regeneracji organizmu, jednak zdarza się, że przerywa go męczący kaszel u dziecka, który budzi niepokój rodziców i utrudnia sen malucha. Zrozumienie przyczyn kaszlu w nocy to pierwszy krok, by przynieść mu ulgę. Dowiedz się, dlaczego kaszel u dziecka w nocy przybiera na sile i poznaj sprawdzone domowe sposoby oraz preparaty z apteki, które przyniosą Twojemu dziecku szybką ulgę.

Czym jest kaszel?

Kaszel jest naturalnym odruchem organizmu i z punktu widzenia medycznego stanowi w większości przypadków reakcję pożądaną. To mimowolny odruch lub świadomy akt, którego celem jest oczyszczenie dróg oddechowych m.in. z zalegającej wydzieliny lub ciała obcego ¹. Na odruch kaszlu składają się trzy fazy: 

• głęboki wdech; 
• faza sprężania (wzmożony wysiłek przy zamkniętej nagłośni);
• gwałtowny wyrzut powietrza.

Odruch ten powstaje w wyniku drażnienia receptorów znajdujących się w gardle, krtani oraz oskrzelach, a za jego przebieg odpowiadają włókna nerwowe (m.in. nerw błędny i trójdzielny). 

Kaszel suchy i mokry – różnice

Ze względu na obecność wydzieliny kaszel dzieli się na suchy, często określany jako nieproduktywny i kaszel mokry (produktywny), w którego przebiegu dochodzi do odkrztuszania wydzieliny. Suchy kaszel Jest typowy dla początkowej fazy infekcji dróg oddechowych, ale może również towarzyszyć astmie czy pojawić się po aspiracji ciała obcego. To ten rodzaj kaszlu często bywa najbardziej męczący w nocy¹.

Rodzaje kaszlu ze względu na czas trwania

Klasyfikacja kaszlu bazuje nie tylko na rozpoznaniu jego charakteru, ale przede wszystkim na czasie trwania. To właśnie ten podział pozwala lekarzowi wstępnie zróżnicować przyczyny dolegliwości. Wyróżnia się¹:

• kaszel ostry – trwa do 3 tygodni;
• kaszel podostry – utrzymuje się od 3 do 8 tygodni i najczęściej jest pozostałością po przebytej infekcji (tzw. kaszel poinfekcyjny);
• przewlekły kaszel – trwa powyżej 8-12 tygodni i zawsze wymaga pogłębionej diagnostyki.

Co może powodować nocny kaszel u dziecka?

Nocne dolegliwości ze strony układu oddechowego u najmłodszych to jedno z najczęstszych wyzwań, z jakimi mierzą się rodzice. Rozpoznanie źródła duszącego nocnego kaszlu u dziecka pozwala na szybszą i skuteczniejszą pomoc. 

Nocny kaszel u dziecka w przebiegu infekcji

Najczęstsze przyczyny kaszlu u dzieci to infekcje o podłożu wirusowym, które w początkowej fazie objawiają się często jako męczący, suchy kaszel w nocy, by z czasem przejść w formę produktywną. Bardzo często dolegliwości te mogą się nasilać tuż po zaśnięciu².

Kaszel mokry podczas snu

Mokry kaszel może być spowodowany m.in. problemami z zatokami lub nieżytem nosa – szczególnie, w pozycji leżącej, która sprzyja spływaniu wydzieliny po tylnej ścianie gardła. Drażni ona drogi oddechowe i wywołuje odruch obronny. W rezultacie u dziecka może pojawić się mokry kaszel w nocy, który bywa tak intensywny, że prowadzi nawet do wymiotów^2,3.

Szczekający kaszel u dziecka w nocy

W sytuacjach, gdy infekcja dotyka obszaru, jakim jest krtań, rodzice mogą usłyszeć charakterystyczny, szczekający kaszel, który pojawia się nagle i budzi ogromny niepokój. Taki duszący kaszel w nocy jest typowy dla podgłośniowego zapalenia krtani i wymaga zapewnienia dziecku dostępu do zimnego powietrza². 

Suchy kaszel w nocy, który utrzymuje się kilka tygodni

Jeśli jednak objawy trwają dłużej, niż miesiąc, mogą sugerować kaszel poinfekcyjny, który utrzymuje się nawet do kilku tygodni po przebytej wcześniej chorobie^2,3. 

Ataki kaszlu w nocy – przyczyny nieinfekcyjne

Warto również zwrócić uwagę na inne czynniki, ponieważ duszący kaszel u dziecka może mieć związek z^2-4:

• alergią – kaszel alergiczny bywa reakcją na roztocza kurzu domowego lub pierze w pościeli; 
• refluksem żołądkowo-przełykowym;
• niewłaściwymi warunkami w sypialni – np. zbyt suchym powietrzem w pokoju dziecka.

Każdy przypadek, w którym występuje nasilony, mokry lub suchy kaszel w nocy, także po przebytej infekcji lub w trakcie zapalenia górnych dróg oddechowych, powinien być monitorowany pod kątem ogólnego stanu zdrowia malucha i skonsultowany ze specjalistą.

Jak łagodzić mokry i suchy kaszel u dziecka podczas snu?

Domowe sposoby na nocny kaszel obejmują zarówno działania mające na celu poprawę warunków, w których przebywa maluch, jak i łagodzenie kaszlu za pomocą naturalnych, tradycyjnych metod.

Zadbaj warunki w sypialni dziecka

Gdy dziecko kaszle w nocy, pierwszym krokiem powinno być zadbanie o mikroklimat w pokoju dziecka. Optymalna temperatura (18-20°C) oraz wilgotność powietrza na poziomie 40-60% pomagają ograniczyć wysuszanie błon śluzowych, a to ważne zwłaszcza przy kaszlu suchym. Ważne jest też regularne wietrzenie sypialni oraz nawilżanie powietrza – jeśli nie posiadasz nawilżacza, wystarczy położyć mokry ręcznik na kaloryferze lub rozstawić suszarkę z praniem. Zadbaj również o odpowiednią pozycję dziecka podczas snu. Zastosowanie dodatkowej poduszki pod głowę i ramiona zapobiega spływaniu wydzieliny po tylnej ścianie gardła^2,4. 

Ogranicz ekspozycję malucha na dym tytoniowy, a jeśli przyczyną jest alergia – także na czynniki drażniące, które mogą być wyzwalaczem².

Sięgaj po domowe sposoby na kaszel w nocy u dziecka

Wsparcie w łagodzeniu dolegliwości stanowią inhalacje z soli fizjologicznej. Pomoże ona nawilżyć gardło przy kaszlu suchym, a w przy mokrym – ułatwi pozbycie się zalegającej wydzieliny. W przypadku kaszlu mokrego pomocne jest też oklepywanie pleców oraz rozśmieszanie dziecka – śmiech naturalnie pobudza odruch kaszlowy i ułatwia oczyszczanie dróg oddechowych^1,2. 

Pamiętaj o podawaniu dziecku dużej ilości płynów w ciągu dnia, które naturalnie wspierają oczyszczanie dróg oddechowych. W łagodzeniu podrażnień sprawdza się miód (u dzieci powyżej 1. roku życia!) oraz olejki eteryczne – wtarcie wazeliny z ich dodatkiem w klatkę piersiową na 30 minut przed snem może poprawić nocny wypoczynek^1,2. 

Stosuj preparaty na suchy i mokry kaszel u dziecka dostępne w aptece

W aptekach znajdziesz różnorodne środki, które pomagają łagodzić kaszel i podrażnienie gardła.

Wybierając syrop na kaszel dla dzieci, warto zwrócić uwagę na jego przeznaczenie oraz skład. W przypadku kaszlu suchego i męczącego, pomocne są preparaty powlekające, zawierające naturalne składniki, np. wyciąg z porostu islandzkiego, prawoślazu czy babki lancetowatej. Tworzą one barierę ochronną na powierzchni śluzówki, redukując odczucie drapania i częstotliwość napadów kaszlu.

Jeśli natomiast występuje kaszel wydzieliną w drogach oddechowych, warto w ciągu dnia stosować środki ułatwiające odkrztuszanie^2,4.